على اصغر شميم

620

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

مقررات حكومت نظامى و تعقيب و آزار مديران بعضى از جرايد مانند فرخى يزدى مدير و نويسنده‌ى روزنامه‌ى طوفان بوده كه با چند تن از روزنامه‌نويسان و آزاديخواهان ، بعضى به سفارت شوروى رفتند و بعضى ديگر در حضرت عبد العظيم بست نشستند و سرانجام عده‌اى از احرار و مخالفين سردار سپه مجلس را براى تحصن اختيار كردند و الغاى حكومت نظامى را از دولت خواستند . سفير شوروى نيز با سردار سپه ملاقات كرد و از او خواست كه از تعقيب و آزار روزنامه‌نويسان و آزاديخواهان دست بردارد . اما واقعه‌ى كوچكى كه بر اثر نزاع عده‌اى يهود و مسلمانان در محله‌ى جهودان تهران روى داد ، بهانه‌اى براى تمديد و تشديد حكومت نظامى گرديد . در گوشه و كنار پايتخت تظاهراتى عليه دولت مشير الدوله روى داد و نطق‌هايى ايراد گرديد و حتى در مجلس شوراى ملى نيز از مشير الدوله به صورت استيضاح درباره‌ى اين‌كه احمد شاه مقدارى از جواهرات سلطنتى را همراه خود به اروپا برده است ، سؤال شد و سرانجام روز دهم رمضان 1340 قمرى ( ارديبهشت 1301 شمسى ) كابينه‌ى مشير الدوله سقوط كرد و مشير الدوله استعفاى خود را تلگرافى به احمد شاه اطلاع داد و سردار سپه ، بدون آنكه سمتى داشته باشد ، به معاونين وزارتخانه‌ها امر كرد كه تا تعيين وزيران جديد به امور وزارتخانه‌ها رسيدگى كنند . مجلس شوراى ملى و مصلحين و سوسياليست‌ها درصدد برآمدند كه مشير الدوله را در برابر دسيسه‌ها و تحريكات رقبا حفظ كنند و پس از تشكيل كميسيون‌ها و مذاكرات لازم ، بار ديگر رأى اعتماد قطعى مجلس به مشير الدوله تلگرافى به اطلاع احمد شاه رسيد و شاه با ابراز تمايل مجلس موافقت و مراتب را به مشير الدوله اعلام نمود اما مشير الدوله نتوانست با سردار سپه كنار بيايد و « ظاهرا بهانه‌اى كه وزير جنگ ( سردار سپه ) داشت عدم توافق با تعيين وزرا بود و اين عجايب است كه يك وزير بعد از استيفاى رئيس دولت بر سر كار باقى بماند و حتى در تعيين افراد دولت با رئيس الوزراى بعد چون و چرا كند « 1 » » . براى آنكه خوانندگان گرامى به بعضى از حقايق اوضاع سياسى آن روز آشنا شوند ، قسمتى از مندرجات روزنامه‌ى تايمز لندن مورخ 18 آوريل ( 28 فروردين 1301 شمسى ) را از كتاب « رستاخيز ايران » گردآورى نورى اسفنديارى ، عينا نقل مىكنيم : « مطبوعات ايران طى يك سلسله مقالات ، حمله‌هاى شديد و زننده‌اى به بريتانياى كبير و روسيه و همچنين به خاندان سلطنتى ايران را آغاز نموده‌اند » . « روتشتين وزيرمختار بلشويك در ايران را مورد سرزنش و انتقاد شديد قرار داده و دو

--> ( 1 ) - « تاريخ احزاب سياسى » نگارش ملك الشعراى بهار ، ص 212 .